Nafn dagsins er ekki fullskýrt, enda án hliðstæðu í málum grannþjóðanna.

Lesa meira

Mánuðurinn góa hefst nú sunnudag frá 18. til 24. febrúar, en 8. til 14. febrúar í gamla stíl fyrir 1700. Nafnið, góa eða gói, er þekkt úr elstu heimildum og afbrigði þess í öðrum norrænum tungum. Gói er persónugerð sem vetrarvættur í gömlum sögnum, og dóttir Þorra.
Lesa meira

Gvendardagur er 16. mars. Þá lést Guðmundur góði Arason Hólabiskup árið 1237. Guðmundar- eða Gvendardagur varð messudagur í Hólabiskupsdæmi árið 1315 þegar bein hans voru tekin upp.

Lesa meira

Boðunardagur Maríu meyjar er 25. mars í nánd við jafndægri á vori. Þá tilkynnti Gabríel erkiengill að hún skyldi ala son Guðs, enda eru þá níu mánuðir fram að jólum.
Lesa meira

Fyrsti apríl er nú alþjóðlegur gabbdagur og er líklegast að þau ærsl eigi uppsprettu sína í nýársgleði í vestanverðri Evrópu og víðar á miðöldum. Þá var 1. apríl áttundi og síðasti dagur nýárshátíðar sem hófst um vorjafndægur 25. mars.

Lesa meira

Elsta íslenskt heiti vikunnar fyrir páska eða meginhluta hennar er „dymbildagar Lesa meira

Lesa meira

Hinn 1. maí var meðal katólskra helgaður postulunum Filippusi og Jakobi yngra, og síðar heilagri Valborgu. Rann sú messa sunnar í álfu saman við eldri vorhátíð heiðna með ýmsum furðum.

Lesa meira

Krossmessa á vor er 3. maí. Hún er haldin til minningar um að kross Krists hafi fundist árið 320, og var mikill kirkjulegur virðingardagur á 11. og 12. öld á Íslandi.

Lesa meira

Eldaskildagi er 10. maí. Á eldaskildaga var landeigendum og prestum skilað fé sem leiguliðar eða sóknarbörn höfðu haft í eldi fyrir þá um veturinn.

Lesa meira

Hvítasunnudagur er sjöunda sunnudag eftir páska, og ber upp á 10. maí til 14. júní. Hvítasunnan var og er einn af þremur helstu atburðum kirkjuársins og haldin til að minnast sendingar heilags anda og stofnunar kristinnar kirkju.

Lesa meira

Fæðingardags Jóns Sigurðssonar forseta var fyrst minnst með opinberum samkomum árið 1907 en fyrst var haldinn almennur þjóðminningardagur á aldarafmæli Jóns 17. júní árið 1911.

Lesa meira

Kvenréttindadagurinn er 19. júní, en þann dag árið 1915 staðfesti konungur samþykkt alþingis um kosningarétt kvenna. Síðan hafa samtök kvenna minnst dagsins. 

Lesa meira

Jónsmessa, messa Jóhannesar skírara, er 24. júní. Hún leysti af hólmi forna sólhvarfahátíð í Róm, og virðist einnig á Norðurlöndum hafa komið í stað slíkrar veislu. Suður í Evrópu var Jónsmessan talin miðsumarsnótt og var mikil alþýðuhátíð með brennum, dansi og svokölluðum nornamessum.

Lesa meira

Vitjunardagur Maríu meyjar er 2. júlí, ein af sjö helstu Maríumessum ársins. Þá vitjaði María Elísabetar móður Jóhannesar skírara. Grámunkar innleiddu daginn í Rómarkirkjunni á 13. öld og páfi viðurkenndi messuna 1389.

Lesa meira

Seljumannamessa er 8. júlí. Hún er haldin til minningar um píslardauða heilagrar Sunnevu og írskra einsetumanna með henni á eynni Selju í Noregi.

Lesa meira

Hundadagar hefjast nú 13. júlí og lýkur 23. ágúst. Um hásumar skín Síríus eða hundastjarnan skært, og kenndu Forn-Grikkir heitustu sumarvikurnar því við þá stjörnu.

Lesa meira

Mikjálsmessa er 29. september. Mikjáll var talinn einskonar herforingi engla.  Var messa hans sungin af kappi við upphaf norrænnar kristni, og var ein af meðalmessum í katólskum sið.  Síðar varð hún ein af þeim messum sem áfram voru leyfðar við siðaskipti. Lesa meira

Vetrarmisseri hefst nú laugardaginn 21. til 27. október, en 10. til 16. október i gamla stíl fyrir 1700. Lesa meira

Allraheilagramessa er 1. nóvember. Þá er sameiginlegur minningardagur píslarvotta og messudagur þeirra fjölmörgu helgu manna sem ekki eiga sér eigin messudag. Hún var ein af helgustu hátíðum í katólsku og þekkt hér með íslensku nafni frá elstu tímum. Marteinsmessa er 11. nóvember, á útfarardegi Marteins biskups árið 397 í Tours í Frakklandi. Hann var einn helgustu miðaldadýrlinga hérlendis sem erlendis

Lesa meira

Fullveldisdagurinn er 1. desember. Þá var Ísland lýst frjálst og fullvalda ríki árið 1918.

Lesa meira

Nikulásmessa er 6. desember. Heilagur Nikulás biskup í Mýru var einn af vinsælustu dýrlingum hérlendis. Það kann að valda að hann var meðal annars alþjóðlegur verndari sæfara. Nikulásmessa féll niður við siðaskipti en nokkur átrúnaður tengdur Nikulási virðist hafa haldist við kirkjur sem áður voru helgaðar honum, jafnvel fram undir lok 19. aldar. Lesa meira

Jól hefjast nú aðfarakvöld 25. desember. Þau eiga sér á norðurslóðum ævaforna sögu tengda vetrarsólhvörfum. Nafnið er norrænt, og er einnig til í fornensku. Frummerking þess er óljós. Ekki er vitað nákvæmlega hvenær jól voru haldin í heiðnum sið, sennilega með fullu tungli í skammdeginu. Ekki vita menn heldur hvernig þau voru haldin, nema að þau voru „drukkin“ með matar- og ölveislum.  Buðu íslenskir höfðingjar oft fjölmenni til jóladrykkju. Lesa meira